Pomoc psychologiczna
Depresja u dzieci i młodzieży
DEPRESJA U DZIECI I MŁODZIEŻY
SMUTEK CZY DEPRESJA?
Smutny, agresywny, przestał się uczyć, nic mu się nie chce…
Czy to tylko przejawy młodzieńczego buntu? Nie wolno ich bagatelizować, może się okazać, że to symptomy depresji.
Cierpi na nią prawie jedna trzecia nastolatków. Przechodzą trudny czas, muszą zacząć podejmować ważne decyzje, ułożyć sobie relacje rodzinne i rówieśnicze, a do tego przeżywają gwałtowne emocje.
Depresja młodzieńcza często jest bagatelizowana przez osoby dorosłe z otoczenia chorego i tłumaczona jest młodzieńczym buntem.
CZY TO DEPRESJA?10% dziesięciolatków i 40% czternastolatków określa siebie jako przygnębionych. Różnice pomiędzy normalnym smutkiem a depresją mogą dotyczyć zarówno nasilenia, czasu trwania, a także jakości nastroju, jaki opisuje dziecko. Istotny jest również kontekst w jakim smutek się pojawił.
ETIOLOGIA Rozwój depresji u dzieci i młodzieży zależy od złożonego współdziałania czynników biologicznych, psychologicznych, społecznych i środowiskowych. CZYNNIKI BIOLOGICZNE Istotnym czynnikiem ryzyka jest występowanie depresji u rodziców, co 3-krotnie zwiększa ryzyko depresji u potomstwa.Na podstawie wyników badań można zauważyć, że rodzice 20–50% młodych chorych cierpieli z powodu depresji lub innych problemów psychicznych. Poziom dziedziczenia depresji wynosi co najmniej 50%. WYDARZENIA AKTYWIZUJĄCE WYSTĄPIENIE DEPRESJI Wśród dzieci i młodzieży najczęstszym stresującym wydarzeniem jest: śmierć rodzica, przyjaciela, rozwód, żałoba, samobójstwo w bliskim otoczeniu, utrata więzi przyjacielskiej. Jedne z nielicznych badań dzieci i adolescentów wskazują na rolę stresogennych wydarzeń w dziedzinach, takich jak: związki romantyczne, edukacja, związki rówieśnicze i z rodzicami, praca, zdrowie. Niektóre z niekorzystnych...
Psychoterapia poznawczo - behawioralna
Proponujemy w naszej poradni psychoterapię poznawczo-behawioralną dla dzieci i młodzieży
Czym jest psychoterapia poznawczo-behawioralna (CBT)?
Psychoterapia poznawczo–behawioralna zwana także terapią kognitywno–behawioralną (cognitive–behavioral therapy – CBT), jest metodą leczenia zaburzeń psychicznych, trudności emocjonalnych oraz problematycznych zachowań. Charakteryzuje się ustrukturowanym i zorientowanym na określone cele i problemy sposobem współpracy psychoterapeuty i pacjenta. U podstaw terapii poznawczo–behawioralnej leży założenie, że poprzez zmianę dezadaptacyjnego (błędnego, rodzącego cierpienie) sposobu myślenia można uzyskać zmianę nastroju i zachowania. Psychoterapeuta stosuje techniki CBT aby pomóc pacjentowi zweryfikować własne wzorce myślenia i własne przekonania oraz zastąpić „błędy w myśleniu” bardziej realistycznymi i efektywnymi myślami, redukując w rezultacie dyskomfort i ograniczając samoograniczające zachowania. Terapia poznawczo–behawioralna pozwala zastąpić nie sprawdzające się sposoby radzenia sobie, myślenia, odczuwania i zachowania się bardziej użytecznymi, bardziej „sprzyjającymi właścicielowi”. CBT zakłada że „posiadane” sposoby reagowania myślami, uczuciami i zachowaniami zostały wyuczone w toku rozwoju jednostki, a w związku z tym możliwe jest oduczenie się ich (w sprzyjających okolicznościach) lub nauczenie się nowych sposobów funkcjonowania. Mówiąc prościej, każdy może się nauczyć myśleć o sobie, świecie, innych ludziach w sposób bardziej sprzyjający jego dobremu codziennemu funkcjonowaniu.
Psychoterapeuta poznawczo–behawioralny posługuje się w pracy z pacjentem różnymi technikami CBT, do których należą m.in.:
- dialog sokratejski
– metoda polegająca na umiejętnym zadawaniu pytań przez terapeutę, w sposób umożliwiający pacjentowi samodzielne zidentyfikowanie błędów lub zafałszowań we własnym myśleniu. Metoda nawiązuje do greckiego filozofa Sokratesa, który zasłynął między innymi z charakterystycznego sposobu dyskutowania z rozmówcami,...
Ze zdrowym umysłem zdrowe ciało
Wraz ze zdrowym umysłem zdrowe ciało
Odwracając kolejność powiedzenia ”w zdrowym ciele zdrowy duch” na „ze zdrowym duchem zdrowe ciało” zwracam uwagę na wagę dobrostanu psychicznego na nasz fizyczny stan. Wiele badań udowadnia, że związek np. zdrowego myślenia ma wpływ np. na odporność organizmu.
Szczególne znaczenie ma tu zdrowe myślenie, co jest jednoznaczne z racjonalnym traktowaniem rzeczywistości. Dla dobrej kondycji psychicznej potrzebujemy mniej destrukcyjnego stresu co w dzisiejszych czasach jest bardzo trudne do osiągnięcia. Dlatego umiejętne radzenie sobie z tym stresem jest kluczem do zachowania zdrowia i polepszenia jakości życia. Nie trzeba nas przekonywać, że permanentny stres niszczy nasz dobrostan psychiczny i blokuje potencjał, pod jego wpływem nie możemy być w pełni sobą . Organizm też to odczuwa, odbiera to jako atak i próbuje się bronić wysyłając na front bojowy nowe siły obronne. Gdy jednak te siły witalne wyczerpują się, bo nie są nieskończone, pojawiają się zaburzenia w pracy organizmu.
Jak oszczędzać te siły i bronić się skuteczniej tracąc ich mniej? Z pomocą przychodzi racjonalne zrozumienie sytuacji, które się wokół nas toczą. Jest wiele objawów i reakcji wskazujących, że myślimy nieracjonalnie i zamiana ich na te bardziej racjonalne – zdrowe jest kluczowa.
Semantyka – słownictwo
Nasze niezdrowe przeżywanie rzeczywistości przejawia się w tym jak ją oceniamy, opisujemy w naszych słowach emocjonalnie „nasączonych”. Takie oceny jak: wszyscy, zawsze, wszędzie, nigdy, nic, muszę, powinienem, straszne itp. są często radykalne i skrajne. Wypowiedzi działają tak, że nasza psychika nastawia się obronnie, bojowo do zastanej, a tak naprawdę odczuwanej rzeczywistości.
Zmiana nie jest prosta ale możliwa
Istnieje szereg technik zamiany tego myślenia nieracjonalnego, niezdrowego w racjonalne warto ich poszukać jeśli zainteresował Cię ten problem. Ja omówię tu w uproszczeniu proces, który może się odbyć dla poprawy zdrowego myślenia i co za tym idzie naszego zdrowia.
Dla lepszego działania zrozumienie paru...
Nagradzanie jako podstawowa metoda wychowania młodszych dzieci
Podstawową metodą wychowania zwłaszcza młodszych dzieci (wczesne dzieciństwo, wiek przedszkolny) jest nagradzanie i nie chodzi tylko o nagrody rzeczowe ale również pochwały, dawanie możliwości do wykonania jakiejś czynności np. oraz stosowanie przywilejów.
Oto kilka wskazówek jak nagradzać za jakieś pożądane zachowanie:
- pamiętaj o zasadzie mniejszych kroków – nie cała zmiana zachowania od razu,
- wywołaj lub zmień najpierw skutecznie jedno zachowanie, a zrozumiesz jak prawidłowo działa nagradzanie,
- szukaj inspiracji dla nagrody w wypowiedziach dziecka, co dziecko lubi, czego pragnie ale i obserwuj potrzeby emocjonalne, ruchowe , zainteresowania itp.
- ważne jest zróżnicowanie nagród: materialne, przywileje, pochwały, czasem uniknięcie nieprzyjemnych zadań lub wykonanie jakiejś czynności, działania, np. są dzieci , które cieszą się gdy mogą coś policzyć, poukładać, pobiegać itp.,
- nagroda zwykle powinna być natychmiastowa po pożądanym zachowaniu by nastąpiło skojarzenie,
- nagrody warto zmieniać co jakiś czas zwłaszcza gdy widzimy, że są już mniej skuteczne,
- u dzieci młodszych lub z niepełnosprawnością intelektualną – należy wzmacniać zwłaszcza słownie - dobitnie, głośno, teatralnie,
- gdy dziecko uczy się czegoś nowego tylko chwalimy, nie wolno krytykować za błędy,
- nagrody stosować cząstkowo, aby uniknąć przedwczesnego nasycenia (łyk soku, chwila muzyki, chwila biegania),
- zasadą ekonomiczną jest tu za jak najmniejszą nagrodę jak największy efekt zachowania,
- na początku nagroda powinna być bardzo krótka, konkretna,
- zwróć uwagę, aby nagradzanie nie było podawane poza sytuacją czy zachowaniem, które chcemy wzmocnić (np. babcia daje dziecku te same słodycze bezwarunkowo),
- zaangażować do nagradzania (podobnego lub takiego samego) różne osoby (dziadkowie, znajomi),
- zauważaj gdy dziecko jest grzeczne, chwal je za to, poświęć mu uwagę, gdy robi się niegrzeczne wtedy staraj się ignorować do kiedy to możliwe,
- pamiętaj, że wyrażenie emocji - przytulenie, pogłaskanie...
Zasad zabawy i wydawania poleceń
Kilka ważnych i skutecznych zasad zabawy i wydawania poleceń od psychologa
Podczas zabawy z dzieckiem warto pamiętać aby:
• Chwalić właściwe zachowania dziecka
• Potwierdzać właściwe wypowiedzi
• Imitować właściwą zabawę jeśli dziecku brak kreatywności lub chęci
• Opisywać właściwe zachowania jeśli dziecko reaguje niewłaściwie
• Wyrażać entuzjazm w postaci zachwytu, zadowolenia z dziecka, pochwały
• Unikać poleceń
• Unikać pytań
• Unikać krytycznych twierdzeń
• Ignorować zachowania negatywne
• Zakończyć zabawę w przypadku pojawienia się zachowania agresywnego
Pamiętajmy w zabawie nie liczy się cel realizacji tylko sam proces zabawy.
Gdy chcemy wydawać skuteczne polecenia dzieciom pamiętajmy:
• Polecenia powinny być bezpośrednie
• Polecenia powinny być wyrażone pozytywnie
• Polecenia powinny być wydawane jedno po drugim, a nie jednocześnie
• Polecania powinny być konkretne, a nie ogólnikowe
• Polecenie powinny być odpowiednie do wieku
• Polecenia powinny być wypowiedziane uprzejmie
• Polecenia powinny być wyjaśnione przed wypowiedzeniem lub wykonaniem zadania
• Polecenia powinny być stosowane tylko wtedy, kiedy jest to konieczne.
Pomoc psychologiczna
Do pomocy psychologicznej jaką świadczy poradnia należy:
- diagnoza psychologiczna: zdolności poznawczych, emocjonalnych i osobowości dla dzieci i młodzieży,
- konsultacje i porady psychologiczne dla rodziców, nauczycieli, wychowawców, psychologów i pedagogów szkolnych,
- psychoedukacja dotycząca wychowania, profilaktyki również na terenie placówek,
- wsparcie psychiczne i pomoc psychoterapeutyczna dla dzieci i ich rodziców,
- socjoterapia jako zajęcia grupowe dla dzieci i młodzieży,
- wstępne rozpoznanie zaburzeń (zaburzenia lękowe, depresyjne i zachowania) i wskazanie kierunku rozwiązania problemów.